تقسيم ميوز شامل دو بخش ميوز اول و ميوز دوم است. در اثر تقسيم ميوز، گامت ها بوجود ميآيند. اين تقسيم عموما قبل از تشکيل گامت ها يا هم زمان با توليد آن ها صورت مي گيرد. اين فرايند سبب مي شود که در موقع تشکيل تخم، تعدادکروموزوم ها مضاعف نشود. تقسيم ميوز در اندام توليد مثلي نر و ماده که محتوي سلول هاي ديپلوئيدي مخصوصي است، صورت مي گيرد. اين سلول ها دو تقسيم متوالي را طي مي کنند، اما کروموزوم ها فقط يک بار مضاعف مي شوند. از اين تقسيم چهار سلول حاصل مي آيد که تعداد کروموزوم هاي هر يک نصف تعداد اوليه است. بخش اول ميوز: بخش اول ميوز همانند ميتوز خود شامل چهار مرحله است. پروفاز اول: مرحله پروفاز در ميوز اول روند پيچيدهاي است که بسيار کندتر از ميتوز صورت مي گيرد و شامل پنج مرحله است:
زيرمرحله لپتوتن: آغاز پروفاز با افزايش حجم هستهاي مشخص مي شود. کروموزوم ها به صورت تخم هاي دراز، نازک و تاب خورده به شکل دانه هاي تسبيح به نام کرومومر ظاهر مي شوند. اين ريز مرحله را لپتوتن گويند. کروموزوم ها منفرد به نظر مي رسند، در حالي که بيشتر DNAي ياخته قبلا دو برابر شده و کروموزوم ها داراي دو کروماتيد هستند. بر اساس گفته«براون»، سنتز DNA تا مرحله لپتوتن ادامه دارد و زمان چرخه ياختهاي را تشکيل مي دهد.
زيرمرحله زيگوتن: در اين مرحله کروموزوم هاي هم ساخت به ترتيب ويژهاي جفت مي شوند. نيرويي که دو جفت کروموزوم را به سوي يکديگر مي کشد، هنوز مشخص نشده است. اين روند را سيناپس مي گويند و جفت کروموزوم هاي هم ساخت را بي والانت(تتراد) مي گويند.
زيرمرحله پاکي تن: در اين مرحله هستک از نظر اندازه رشد مي کند و کروموزوم ها کوتاه تر و ضخيخمتر مي شوند. حال هر کدام يک تتراد هستند که از دو کروموزوم هم ساخت يا 4 کروماتيد تشکيل شدهاند. هر کروماتيد از يک تتراد، به دور کروماتيد خواهر خود مي پيچد و کوتاه تر و ضخيم تر مي شود. هر کروموزوم هم ساخت سانترومر مستقل دارد. بنابراين هر کروماتيد سانترومر خاص خود را دارا است. مهم ترين رويداد در زيرمرحله پاکيتن، تشکيل کياسما به هنگامي است که دو کروماتيد خواهر از هر کروموزوم هم ساخت، قطعاتي را بين خود مبادله مي کنند. تبادل قطعات بين دو کروماتيد از دو کروموزوم هم ساخت را کراسينگ اور(تقاطع کروموزومي) گويند. زيرمرحله پاکي تن طولاني است. در پايان اين زيرمرحله، نيرويي سبب جدا شدن کروماتيدها از يکديگر مي شود.
زيرمرحله ديپلوتن: در اين مرحله کروموزوم ها، جدا شدن از يکديگر را آغاز مي کنند، اما چون در بعضي نقاط تبادل صورت گرفته است، لذا در اين نقاط متصل به يکديگر باقي مي مانند. اين ريز مرحله حقيقتا کياسما نام دارد و از نظر ژنتيکي داراي اهميت فراواني است، زيرا تبادل بين کروماتيدهاي ناخواهري در اين زيرمرحله صورت مي گيرد. کراسينگ اور به تبادل ژن ها مي انجامد و سبب تشکيل کروماتيدهاي نوترکيب ميشود. در ژنتيک مولکولي، کراسينگ اور به عنوان وسيله تجربي براي نقشه برداري کروموزومي بکار مي رود.
زيرمرحله دياکينز: در اين مرحله، کروموزوم ها کوتاه تر و ضخيم تر شده و کياسما ناپديد مي شود. کروموزوم هاي هم ساخت از دو سو به سمت محيط هسته کشيده مي شوند، اما جدا شدن کامل کروماتيدها صورت نمي گيرد. کروموزوم هاي هم ساخت فقط در انتها متصل به يکديگر باقي مي مانند و ساختار حلقه مانند عريضي را تشکيل مي دهند. به علاوه هستک و غشاي هسته ناپديد مي شود و دوک بطور کامل تشکيل مي گردد. کرومزوم هاي تتراد در صفحه متافاز قرار مي گيرند.
متافاز اول: اين مرحله پس از دياکينز آغاز مي شود و همانند متافاز ميتوز است. کروموزوم هاي همساخت در صفحه استوايي باقي مي مانند و از طريق سانترومرها به رشته هاي دوک متصل مي شوند.
آنافاز اول: در آنافاز اول، کروماتيدهاي خواهر از هر کروموزوم هم ساخت که به وسيله سانترومر به يکديگر متصلاند، به قطب هاي مربوط به خود مي روند. کياسما کاملا متلاشي مي شود و کروماتيدهاي ناخواهري از هم جدا مي گردند. اين کروماتيدها، با کروموزوم هاي پدري و مادري خود تفاوت دارند. در مقايسه با آنافاز ميتوز که در آن هر کروموزوم يک کروماتيد دارد، هر کروموزوم در مرحله آنافاز ميوز، از دو کروماتيد تشکيل شده است که احتمالا يکي از کروماتيدها، نوترکيب است.
تلوفاز اول: در اين مرحله کوتاه، پيچش کروماتيدها باز شده و کروماتيدها دراز مي شوند و تا مدتي در حالت فشردگي باقي مي مانند. غشاي هسته در اطراف هر گروه کروماتيد تشکيل مي گردد و دو هسته مجزا بوجود مي آيند. در بعضي موجودات پس از تشکيل غشاها در هسته، هر هسته دختر قبل از اين که دومين تقسيم ميوز آغاز شود، مدتي در مرحله اينترفاز باقي مي ماند. بايد توجه داشت که بين دو تقسيم ميوز (ساختمان DNA|DNA)) ساخته نمي شود.
مرحله دوم ميوز: اين مرحله تقسيم همانند ميتوز است، اما با اين تفاوت که کروموزوم ها از دو کروماتيد تشکيل شدهاند. در اين نوع تقسيم هر دو هسته خواهر از مراحل پروفاز، متافاز، آنافاز و تلوفاز دوم مي گذرند. در اين مرحله مضاعف شدن DNA صورت نمي گيرد.
پروفاز دوم: پروفاز اين مرحله بسيار کوتاه است. دوک تشکيل مي شود و کروموزوم هاي دو کروماتيدي و مضاعف روي آن قرار مي گيرند.
متافاز دوم: در متافاز دوم، کروموزوم ها به قسمت وسط دوک مي روند و در آن جا مستقر مي شوند. نکته جالب توجه اين است در متافاز ميوز اول سانترومرهاي کروموزوم هاي هم ساخت از يکديگر جدا مي شوند، در حالي که در ميوز دوم سانترو مرهاي کروماتيدهاي خواهري از يکديگر فاصله مي گيرند.
آنافاز دوم: در آنافاز دوم ميوز کروماتيدهاي هر کروموزوم از هم جدا مي شوند و به دو قطب سلول مي روند.
تلوفاز دوم: در تلوفاز دوم ميوز، تقسيم ميوزي کامل مي شود و چهار سلول بوجود مي آيد. در بسياري از جانداران ماده، سيتوپلاسم سلول ها در ميوز بطور نامساوي تقسيم مي شود و فقط يک سلول به جاي چهار سلول حاصل مي آيد که سيتوپلاسم فراوان دارد و مبدل به تخمک مي شود. سه سلول کوچک باقي مانده معمولا مي ميرند. در بعضي از جانداران نر چهار سلول حاصل مبدل به اسپرم مي شوند.
